Notlar ne anlama geliyor?

Son küresel krizin en büyük sorumlulularından biri de kuşkusuz ki kredi derecelendirme kuruluşlarıydı (Standart and Poor's,Moody's, Fitch,JCR vb.). Yüksek riskli varlıklara hak etmedikleri halde AAA notuyla "yatırım yapılabilir " statüsü vererek yeni dünyanın ilk büyük krizinin sorumluları arasında yerlerini aldılar. Bu kuruluşlar itibarlarını yitirmelerine rağmen alternatifleri olmadığı için hala oldukça revaçta ve verdikleri notlarla hala ülkelerin ve şirketlerin kaderleriyle oynamaktadır. Ama hiçbir şey eskisi gibi de değil; artık verdikleri kararlar iyi bile olsa sorgulanmaktadır. Tıpkı Türkiye örneği gibi... Fitch ve Moody's gibi derecelendirme kuruluşları Türkiye'nin notunu BB-'den BB'ye yükseltmesi sevinçten çok eleştiriyle karşılandı. Çünkü Türkiye'nin notu yükselmiş olsa bile olması gereken seviyenin altında.

Açıkçası krizin baş suçluları olsalar da verdikleri notlar ile hala piyasaları yerinden oynatıyorlar. Notların belirlenmesinde ise kamu borcunun milli gelire oranı esas alınıyor. Peki bu notlar ne anlama geliyor?

AAA,AA,AA+ AA-,A+	Yatırım için en güvenilir ülke
A,A-,A2,A3	Yatırım yapılabilir
BBB+,BBB,BBB-	Daha az yatırım yapılabilir
Baa1,Baa2,Baa3 BB,BB+,BB-	Yatırım yapılamaz
Ba1,Ba2,Ba3, B,B+,B- B1,B2,B3	Hiç yatırım yapılamaz
CCC,CCC+,Caa1,Caa2 Caa3,Ca.D,SD	İflas

Örnekle açıklamak istersek; Türkiye'nin kredi notu ve kredi görünümü karnesi:

Fitch:BB+(pozitif) Notun 'yatırım yapılabilir'seviye olan BBB-'ye gelmesi için artık tek not arttırımı gerekiyor.

S&P: BB (Durağan) Türkiye'nin yatırım yapılabilir seviyeye gelmesi için iki not arttırımı gerekiyor.

Moody's: Ba2 (Durağan) Yatırım yapılabilir seviye için iki not artışı gerekli.

JCR: BB+ (Durağan) Yatırım yapılabilir seviye için tek not artışı gerekli.

Bu arada notlarında yanında yer alan "pozitif" ibaresi 12-24 ay arasında yeni bir arttırım daha olabilir demektir. "Durağan" ibaresi ise durumun stabilliğini ve değişiklik beklenmediğini göstermektedir.



Bu notların artması ve azalması ülkeler için önemli; çünkü notunun artmasıyla ülkenin borcunu zamanında ödeyeceğine dair güven ve yatırım yapılabilirlik artıyor, borçlanma daha düşük fazi oranlarıyla(bono ve tahvil faizleri) ve daha kolay gerçekleşiyor, finansman temini kolaylığıyla ülkeye sermaye akışında hareketlilik yaşanıyor. Aynı süreç şirketler için de geçerli ve onlar da bu notlar sayesinde daha düşük faizlerle borçlanma şansını yakalayabiliyor ve bu sayede yatırımlarını karşılayacak finansmanı daha az maliyetli bir şekilde elde ediyor.


Tüm olanlara rağmen; kredi derecelendirme kuruluşları piyasada hala çok etkili. Ama güvenilirliği tartışılmakta ve samimiyet objektif analiz ve adil davranma kriterleri bakımından çok sayıda eleştri almaktadır. Ama piyasalar bunları değil; verdikleri notları umursamakta!